काठमाडौ समाचारदाता-

सङ्कट र विनाशका समाचारले दुनियाँ भरिइरहँदा युद्धको अग्रपंक्तिमा रहेको युक्रेनबाट भने पत्रकारिताको फरक अभ्यास उदायिरहेको छ। राजधानी किभमा सञ्चालित ‘रुब्रिका’ (Rubryka) न्युजरुमका लागि दैनिक कार्यतालिका घडीको समयले होइन, लगातार बज्ने हवाई आक्रमणका साइरन र घन्टाैँसम्म हुने विद्युत कटौतीले तय गर्छ। यस्तै त्रासमय वातावरणका बीच सम्पादक अनास्तासिया रुदेनको र उनको टोली केवल दुखद घटनाको खबर फैलाउनमा सीमित छैनन्; उनीहरू असहज परिस्थितिमा पनि समाधानमुखी समाचार प्रवाह गर्ने नवप्रवर्तनकारी बाटो पहिल्याइरहेका छन्।

​अहिलेका पाठक र दर्शकहरूमा लामा सामग्री पढ्ने समय र धैर्य दुवै घट्दै गएको छ। झन् युद्धग्रस्त क्षेत्रका नागरिकका लागि त इन्टरनेट र बिजुलीको पहुँच नै सीमित हुन्छ। यस्तो विषम स्थितिमा रुब्रिकाले ३० सेकेन्डका भिजुअल क्लिप र फोटो शृङ्खलाहरूमार्फत समाचारको गहिराइ, प्रमाण र मुख्य सन्दर्भ नगुमाई कसरी प्रभावकारी प्रस्तुत गर्ने भन्ने प्रयोग गरिरहेको छ। समस्याको जानकारी दिनु मात्र पर्याप्त नभएर त्यसबाट बाहिर निस्कने व्यावहारिक उपाय र विकल्प नागरिकसामु पुर्‍याउनु नै आजको पत्रकारिताको प्राथमिक दायित्व बनेको रुदेनकोको बुझाइ छ।

​आफ्नो यही आठ वर्ष लामो अनुभव र भोगाइ बाँड्न अनास्तासिया र वरिष्ठ सम्पादक मरिना स्मागिना हाल जर्मनीको बोन सहर पुगेका छन्। त्यहाँ आयोजित कार्यक्रममा उनीहरूले घट्दो ध्यान अवधिका बीच पनि समाधान खोज्ने गहन पत्रकारिता कसरी टिकाइराख्ने भन्ने विषयमा केन्द्रित रहेर कार्यशाला सञ्चालन गरिरहेका छन्। उनीहरूका अनुसार युद्धको समयमा केवल सकसका कथा मात्र बेच्नुभन्दा नागरिकहरूले आफ्नै बलमा गरिरहेका प्रयास र तिनका सीमाहरूलाई पारदर्शी रूपमा उजागर गर्दा मानिसहरूमा आत्मबल र रचनात्मक सोचको विकास हुन्छ।

​रुब्रिकाको यो यात्रा केवल सिद्धान्तमा मात्र सीमित छैन। मिसाइल प्रहारबाट भवनहरू ध्वस्त हुँदा होस् या खेतहरूमा ल्यान्डमाइन बिछ्याइएको अवस्थामा, त्यहाँका पत्रकारहरू केवल क्षतिको आँकडा सङ्कलन गर्दैनन्। उनीहरू त्यो विपद्पछि समुदाय कसरी जुधिरहेको छ, उद्धार र पुनर्निर्माणका कुराहरू कसरी भइरहेका छन् र एउटा क्षेत्रको सफल प्रयोग अर्को क्षेत्रमा कसरी लागू गर्न सकिन्छ भन्ने बहुआयामिक कोणबाट समाचार तयार पार्छन्। तथ्यको दोहोरो परीक्षण, आंशिक समाधानको स्पष्ट उल्लेख र निष्पक्ष सम्पादन नै उनीहरूको समाचारको मुख्य शक्ति हो।

​अन्तर्राष्ट्रिय सहयोगमा आएको कमी र आर्थिक सङ्कटका बाबजुद पनि रुब्रिकाले आफ्ना पाठकहरूकै बलमा यो निष्पक्ष र उत्तरदायी अभ्यासलाई निरन्तरता दिइरहेको छ। युद्धको अन्त्यपछि हुने युक्रेनको बृहत् पुनर्निर्माणमा पनि समाधानमुखी पत्रकारिताको भूमिका अझै निर्णायक हुने उनीहरूको विश्वास छ। केवल पीडितको पहिचानमा सीमित नराखी आफ्नै समस्या आफैँ सुल्झाउन तल्लीन नागरिकका प्रेरक प्रयासहरूलाई विश्वसामु ल्याउने रुदेनको यो अभियानले आज घट्दो ध्यान अवधिको सामना गरिरहेको विश्वव्यापी मिडिया जगत्‌लाई नै एउटा नयाँ दिशा र प्रेरणा प्रदान गरेको स्रोतले जनाएको छ।