अनलाइन ड्रामनिस्ट,काठमाडौ ।

अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रंपका विशेष दूत स्टिभ विटकफ (Steve Witkoff) ले रुसको सेन्ट पिटर्सबर्गस्थित कन्स्टान्टिन प्यालेसमा रूसी राष्ट्रपति व्लादिमिर पुतिनसँग भेटवार्ता गरी युक्रेन युद्ध अन्त्यका लागि नयाँ शान्ति ढाँचा (Peace Framework) र प्रस्ताव प्रस्तुत गरेका छन्। करिब तीन घण्टा चलेको यो उच्चस्तरीय बैठकमा कूटनीतिक समाधानका साथै ऊर्जा, आर्थिक सहयोग र बन्दी रिहाइजस्ता दूरगामी प्रभाव पार्ने विषयमा छलफल भएको छ।

 नर्वेको -वार्ता र ओस्लो सहमति

​विशेष दूत विटकफले सेन्ट पिटर्सबर्ग जानुअघि नर्वेको ओस्लोमा युक्रेनी राष्ट्रपति भोलोदिमिर जेलेन्स्की तथा युरोपेली र नाटो (NATO) प्रतिनिधिहरूसँग गहन वार्ता गरेका थिए। ओस्लोमा युक्रेनले प्रस्तुत गरेका नयाँ विचार र प्रस्तावहरूलाई समेटेर तयार पारिएको शान्ति प्रस्ताव लिएर विटकफ रुस पुगेका हुन्। उक्त वार्ता सकारात्मक भएपछि अमेरिकाले युक्रेनलाई रूसी मिसाइल आक्रमणसम्बन्धी खुफिया सूचना (Intelligence) पुनः सेयर गर्न थालेको जेलेन्स्कीले पुष्टि गरेका छन्।

​ शान्ति प्रस्तावका मुख्य सर्त तथा बुँदाहरू

​अमेरिकी र युक्रेनी पक्षद्वारा संयुक्त रूपमा तयार पारिएको प्रस्तावमा मुख्य रूपमा देहायका विषयहरू समावेश छन्:

​त्रिपक्षीय वार्ताको पुनरावृत्ति: अमेरिका, रुस र युक्रेनबीच प्राविधिक र राजनीतिक स्तरमा पुनः त्रिपक्षीय (Trilateral) वार्ता सुरु गर्ने र युद्धविरामका सर्तहरू तय गर्ने।

दीर्घकालीन सुरक्षा ग्यारेन्टी: युक्रेनको भविष्यको सुरक्षा र सार्वभौमसत्ता सुनिश्चित गर्नका लागि अमेरिका र युरोपेली राष्ट्रहरूद्वारा निश्चित सुरक्षा ढाँचा (Security Architecture) निर्माण गर्ने।

ऊर्जा क्षेत्रमा युद्धविराम (Energy Ceasefire): युक्रेनले रुसका संवेदनशील ऊर्जा संरचनामा हमला नगर्ने र रुसले पनि युक्रेनी ऊर्जा केन्द्रहरूमा आक्रमण रोक्ने प्रस्ताव।

​पुनर्निर्माण र आर्थिक योजना: युद्धपछि युक्रेनको पुनर्निर्माणका लागि अन्तर्राष्ट्रिय सहयोग जुटाउने र क्षेत्रीय स्थायित्व कायम गर्ने।

सद्भावना स्वरूप अमेरिकी नागरिकको रिहाइ

​वार्ताको वातावरण सकारात्मक बनाउन र सद्भावना (Goodwill) प्रकट गर्न रुसले सन् २०२२ देखि हिरासतमा रहेका ७४ वर्षीय पूर्व अमेरिकी शिक्षक स्टिफन हबर्ड (Stephen Hubbard) लाई रिहा गरेको छ। हबर्डलाई युक्रेनको तर्फबाट लडेको अभियोगमा सजाय सुनाइएको थियो। विटकफले यस कदमका लागि पुतिनलाई धन्यवाद दिएका छन्।

​द्विपक्षीय व्यापार र चीनमा सम्भावित शिखर बैठक

​वार्तामा रुस र अमेरिकाबीचको आर्थिक सम्बन्ध सुधार्नेबारे पनि कुराकानी भएको छ:

​डिफिन्स र डिजेल निर्यात: दुवै देशबीच भएको सहमति अनुसार रुसले अमेरिकातर्फ ४०,००० मेट्रिक टन डिजेलको पहिलो खेप पठाउने तयारी गरेको छ। साथै मल (Fertilizer) निर्यात र बजार खुकुलो पार्ने विषयमा पनि छलफल भयो।

​चीनमा पुतिन-ट्रंप भेटको प्रस्ताव: आगामी महिना चीनमा हुने एपेक (APEC) शिखर सम्मेलनका क्रममा राष्ट्रपति पुतिन, अमेरिकी राष्ट्रपति ट्रंप र चिनियाँ राष्ट्रपति सि जिनपिङबीच त्रिपक्षीय भेटवार्ता गराउने सम्भावनाबारे क्रेमलिनले चासो देखाएको छ।

दुवै पक्षको प्रतिक्रिया

​रुस (क्रेमलिन): पुतिनले अमेरिकाको मध्यस्थता र प्रयासलाई सकारात्मक भन्दै प्राविधिक स्तरको वार्ता अघि बढाउन सहमति जनाएका छन्। यद्यपि, क्रेमलिनका प्रवक्ताले प्रस्तावका कतिपय बुँदामा अझै विस्तृत गृहकार्य र विषयवस्तुको स्पष्टता आवश्यक रहेको टिप्पणी गरेका छन्।

​युक्रेन (जेलेन्स्की): युक्रेनले आफ्नो सार्वभौमसत्ता, क्षेत्रीय अखण्डता र नागरिकको सुरक्षा सुनिश्चित हुने अवस्थामा मात्र पूर्ण सम्झौता स्वीकार्य हुने अडान दोहोर्‍याएको छ।