काठमाडौ ।।

​युरोपियन युनियनको सदस्य राष्ट्र साइप्रस पछिल्लो समय नेपाली युवायुवती, विशेष गरी महिलाहरूका लागि आकर्षणको केन्द्र बन्दै आएको छ। आकर्षक तलब र युरोपेली जीवनशैलीको सपना बोकेर हजारौँ नेपालीहरू साइप्रस पुग्ने गरेका छन्। तर, पछिल्लो समय यही देश नेपाली कामदार, खासगरी घरेलु क्षेत्रमा कार्यरत श्रमिकहरूका लागि ‘सुरक्षित गन्तव्य’ भन्दा पनि ठूलो जोखिम र शोषणको पासो बन्दै गएको छ।

​सम्झौताअनुसारको सेवा-सुविधा नपाउनु, मानसिक तथा शारीरिक शोषण सहनु, र कतिपय अवस्थामा ज्यानै गुमाउनु पर्ने कहालीलाग्दो वास्तविकताले साइप्रस नेपाली श्रमिकका लागि धराप बन्दै गएको स्पष्ट पार्छ। यहाँ साइप्रसमा नेपालीहरूले भोगका केही प्रतिनिधिमूलक र वास्तविक घटनाहरूलाई समेटेर तयार पारिएको फोटो फिचर प्रस्तुत गरिएको छ:

​ श्रमशोषण र बन्धक बनाइएको पीडا (रामेछापकी एक चेलीको वास्तविकता)

नेपालबाट करिब साढे ४ लाख रुपैयाँभन्दा बढी खर्च तिरेर साइप्रस पुगेकी एक नेपाली महिला (नाम गोप्य राखिएको) ले एजेन्ट र रोजगारदाताबाट भोगको प्रताडनाको यो प्रतिनिधि घटना हो। उनलाई नेपालका म्यानपावरले एउटा बन्द खाममा लुकाएर साइप्रसका एजेन्टरलाई बुझाउन पैसा पठाएका थिए। साइप्रस पुगेपछि उनले सम्झौतापत्रमा उल्लेख गरिएको भन्दा दोब्बर काम (एकभन्दा बढी घरमा) गर्नुप¥यो। मालिकले घरबाट बाहिर निस्कन नदिने, फोन खोसेर राख्ने र जेलजस्तै बन्द कोठाभित्र राखेर काम गराउने गरेको पाइयो। महिनौँसम्म तलब नपाउँदा उनी मानसिक रूपमा विक्षिप्त बन्न पुगिन्।

रहस्यमय  र अकस्मात्  मृत्यु : यमुना खपांगी मगरको अवसान

रामेछापको टोकरपुरकी २२ वर्षीया यमुना खपांगी मगर साइप्रसमा रोजगारीका लागि पुगेकी थिइन्। तर, उनी काम गर्ने Vacational वा घरेलु वातावरणमा एकाएक उनको शंकास्पद रूपमा पानीमा डुबेर ज्यान गयो। साइप्रस प्रहरीले यसलाई दुर्घटना देखाए पनि पीडित परिवारले भने उनीमाथि चरम मानसिक दबाብ वा घरेलु हिंसा भएको हुन सक्ने आशंका गरेका थिए। वैदेशिक रोजगारीको गतिलो भविष्यको खोजीमा गएकी एक युवा चेलीको विदेशको भूमिमा यसरी लास बन्नुपर्ने अवस्थाले साइप्रसको सुरक्षामाथि गम्भीर प्रश्न उठाएका छन् ।

 दलालकाे पासो र दोहोरो ठगीको सिकार

साइप्रसमा घरेलु कामदार (Domestic Worker) का रूपमा जान सरकारले अनुमति दिए पनि यहाँ बिचौलियाहरूको बिगबिगी अत्यधिक छ। म्यानपावर र स्थानीय एजेन्ट मिलेर ८० हजार रुपैयाँमात्रै सरकारी खर्च लाग्ने प्रक्रियामा ५ लाख रुपैयाँसम्म असुल्ने गरेका छन्। एयरपोर्टमा कसैले सोधपुछ गरे "थोरै मात्र खर्च लागेको छ" भनी झुटो बोल्न लगाउने र बन्द खाममा अवैध रकम मगाउने प्रवृत्तिले नेपाली श्रमिकहरू साइप्रस ओर्लिनेवित्तिकै मानसिक दबाब र ऋणको पासोमा पर्ने गरेका छन्।

 घरेलु श्रमिकमाथि शारीरिक तथा मानसिक दुर्व्यवहारका घटना

साइप्रसमा करिब ९६ प्रतिशत नेपाली महिलाहरू घरेलु कामदारकै रूपमा कार्यरत छन्। रोजगारदाता असल परेमा केही हदसम्म सहज भए पनि अधिकांश श्रमिकहरू मालिकबाट हुने दुर्व्यवहारको सिकार हुने गरेका छन्। कतिपय रोजगारदाताले समयमै पारिश्रमिक नदिने, सामान्य बिरामी पर्दासमेत औषдіउपचार नगरि काममा जोत्ने र कतिपय अवस्थामा शारीरिक तथा यौन दुर्व्यवहारका प्रयाससमेत हुने गरेका घटनाहरू यहाँका अवैतनिक कन्सुलर कार्यालयसम्म पुग्ने गरेका छन्। डर र समाजको लाञ्जनाका कारण धेरै पीडितहरू खुलेर बोल्न सक्दैनन्, जसले गर्दा यो समस्या भित्रभित्रै पलिरहेको छ।

४० वर्षीया घरेलु श्रमिक महिलाको असामयिक निधन र बेवारिसे लास

 केही समयअघि साइप्रसमा कार्यरत ४० वर्षीया एक नेपाली घरेलु महिला श्रमिकको अचानक कोठामा नै असामयिक निधन भयो। वैदेशिक रोजगारीको सिलसिलमा गएका नेपालीहरूको शव नेपाल फर्काउन पर्ने प्रक्रिया निकै महँगो र जटिल हुने गर्छ। परिवारले आफ्नी आमा वा श्रीमतीको जीवित मुहार त देख्न पाएनन् नै, शव स्वदेश झिकाउन महिनौँसम्म दूतावास र विभिन्न संघसंस्था गुहार्नुपर्ने पीडाले साइप्रसमा ज्यान गुमाउने कामदारका परिवारले दोहोरो बज्रपात खेप्नुपरेको छ।

युरोपियन युनियनको रंगिन सपना देखाएर साइप्रस पठाउने गिरोहका कारण आज धेरै नेपाली श्रमिकहरू ‘सुनको दाना खोज्दा कालको मुखमा’ पुगिरहेका छन्। साइप्रस सरकारको श्रम कानुनले घरेलु कामदारलाई राष्ट्रिय न्यूनतम पारिश्रमिकको दायरामा पूर्ण रूपमा समेट्न नसक्नु र नेपालतर्फबाट पनि कूटनीतिक नियोगको प्रत्यक्ष निगरानी र बलियो संयन्त्र नहुँदा यो मुलुक नेपाली कामदारका लागि दिनप्रतिदिन असुरक्षित र खतरा बन्दै गएको छ। तसर्थ, युरोपको मोहमा फस्नुअघि कागजी प्रक्रिया, रोजगारदाताको विश्वसनीयता र आफ्नो सुरक्षाबारे गम्भीर हुन यो वास्तविकताले चेतावनी दिएको छ।